Fırsat Kartı Kimlere Uygun?

Almanya'ya Fırsat Kartı (Chancenkarte) ile geldim. Bu süreci bizzat yaşadım, o yüzden bunu birinci ağızdan anlatmak istiyorum. Fırsat Kartı, kısaca, iş teklifi olmadan Almanya'ya gelip burada iş aramanıza izin veren bir vize türü. Klasik "önce iş teklifi al sonra gel" mantığının tersi.

Almanya'da yaşamadan Almanya'da iş bulmak gerçekten zor. Farklı bir perspektiften düşünelim: bir işveren neden Almanya dışından birini işe alsın? Doğal olarak önce Almanya içinden, bulamazsa Avrupa içinden bakıyor. Avrupa içinde de bulamazsa diğer ülkelere bakıyor. Avrupa Birliği dışından, entegrasyonu daha zor görülen bir ülkeden çalışan getirmek işveren için risk. Adaptasyon süreci, dil, bürokrasiyle uğraşmak zaman ve bütçe kaybı. Birkaç ay sonra işler yolunda gitmezse o çalışan ortada kalabilir. Bu yüzden çoğu işveren bu riske girmek istemiyor; sadece niş bir uzmanlığınız varsa, ya da özellikle yoğun ihtiyaç olan sağlık gibi alanlardaysanız üçüncü ülkelerden çalışan almaya sıcak bakabilirler.

Zaten bu kriterlere sahip biriyseniz iş bularak çalışma vizesiyle gelirsiniz, ve bence en güzel seçenek bu olurdu. Çünkü Fırsat Kartı ile Almanya macerasına atıldığınızda aslında bir bilinmeze atılıyorsunuz. İş bulabilecek misiniz? Ne kadar sürede bulacaksınız? Bulamadığınızda ne olacak?

Buna rağmen bir şekilde önce buraya gelmeniz gerekiyor. Bu ülkeyi deneyimlemek, işverenlerle tanışmak, bir network kurmak gerekiyor. Çünkü uzaktan başvurup iş teklifi almak, özellikle Türkiye gibi bir ülkeden, gerçekten zor.

Fırsat Kartı'na kimler başvurabilir? Üniversite mezunları ya da mesleki eğitimi/ustalığı olan, nitelikli sayılan kişiler. Buna karşılık, Almanya'da kalacağınız süre boyunca kendi geçiminizi sağlayabileceğinizi kanıtlamanız isteniyor. Bunun için iki yol var: birisi sizin adınıza kefil olan bir garantör, diğeri "bloke hesap" denilen bir bankacılık yöntemi. Bloke hesap, parayı bir bankaya yatırıp hesabı kilitlediğiniz, sadece Almanya'ya geldikten sonra ayda belirli bir miktarını çekebildiğiniz bir hesap türü. 2026 için gereken tutar aylık 1.091 €, yani 12 ay için yaklaşık 13.000 €.

Burada bir şeyi netleştirmek gerekiyor: mesleğinize göre denklik de gerekebilir. Denklik, yurt dışında aldığınız diplomanın Almanya'da resmi olarak tanınması demek. Özellikle mühendislik, mimarlık gibi alanlarda bu adım (Anerkennung) çoğu zaman şart, olmadan ilerlemek mümkün değil.

Bu vize size bir yıla kadar iş arama süresi tanıyor. Bu süre boyunca Almanya'da yasal ikamet kaydınızı oluşturabiliyorsunuz, vergi numaranızı alabiliyorsunuz ve haftada 20 saate kadar izinsiz yarı zamanlı çalışabiliyorsunuz. Nitelikli bir alanda, yani mesleğinizde uzman (Fachkraft) sayılacağınız bir işte iş bulduğunuzda, o iş sözleşmenizle Yabancılar Dairesi'ne başvurup vizenizi oturuma çevirebiliyorsunuz.

Bu vizenin amacı bir iş bulmak değil, nitelikli bir iş bulmak. Bu yüzden geldiğiniz ilk günden itibaren her yere saldırmanız gerekiyor. Günde en az 30-40 iş başvurusu yapmanız gerekiyor. Yüz yüze tanışmaya gitmeniz, gerekirse kapı kapı dolaşmanız gerekiyor. Çünkü burada rekabet de var. Her yıl yüzlerce İspanyol, İtalyan da Almanya'ya çalışmaya geliyor. Onlar AB vatandaşı oldukları için vizesiz gelip direkt çalışabiliyor, bizim için ise işin başında bir vize süreci var. Bu farkı bilerek daha hazırlıklı ve daha hızlı hareket etmemiz gerekiyor.

Ama burada açık konuşmam gerekiyor: bu vizeyi özellikle üniversiteden yeni mezun olmuş, henüz mesleki tecrübesi olmayan genç arkadaşlara önermiyorum. Aynı şekilde Almancası olmayanlara da önermiyorum. Tecrübesi olmayanlar iş bulmakta çok zorlanıyor, ve bir kısmı geri dönmek zorunda kalıyor. 12 ay içinde iş bulamazsanız Ausbildung (mesleki eğitim) ya da master gibi farklı yollara geçiş de mümkün, ama bunlar için de dil gerekiyor. Diliniz ve tecrübeniz yoksa şartlar gerçekten zorlaşıyor. Çevremde de gördüğüm şuydu: hızlı iş bulabilenler, hep alanında iyi bir tecrübeye sahip olanlardı.

Bunu da eklemeden geçemem: bu süreç boyunca belirsizlikle yaşamayı öğreniyorsunuz. Almanya'da neredeyse her şey e-mail ve postayla ilerliyor. Bulduğunuz bir iş bile Yabancılar Dairesi tarafından onaylanana kadar aylarca sürebiliyor, özellikle büyük şehirlerde. Bir cevap beklerken haftalar geçiyor, sonra başka bir evrak isteniyor, sonra yeniden bekliyorsunuz. Sabırlı olmak zorundasınız, çünkü elinizde değil. Bu, sürecin en stresli tarafı: ne zaman biteceğini bilmeden ilerlemek.

Yani asıl mesele vizeyi alıp gelmek değil. Asıl mesele burada kalabilmek, uygun bir iş bulup oturuma geçebilmek.

Özellikle bürokrasi ve Fırsat Kartı'nın getirdiği bazı kısıtlar beni bu süreçte oldukça yordu. Her işte çalışamıyorsunuz, mesela. Bulacağınız işin maaşı, Almanya ortalama maaş skalasının belirli bir seviyesinin üzerinde olmalı. Bunların hepsi, özellikle eşimi yanıma aldırabilmem, aile birleşimini tamamlayabilmem için gerekliydi.

Neyse ki süreci başarıyla tamamladık. Bu kadar zorlanacağımı bilseydim belki bir kez daha düşünürdüm, ama geriye dönüp baktığımda verdiğim her emeğin bir karşılığı oldu. Şimdi kendi düzenimi kuruyorum, eşimin yanıma gelmesi için süreç devam ediyor, ve önümde daha güzel günler olduğuna gerçekten inanıyorum.

Ferdi Şen