Almanya'da İş Bulmak Neden Bu Kadar Zor?

Almanya'nın her yıl 400.000 işçiye ihtiyacı olduğu söyleniyor. Peki gerçekten Almanya'da iş yok mu? Eğer bu kadar işçiye ihtiyaç varsa, fırsat kartla gelenler neden kolay kolay iş bulamıyor? Bu yazıda tam olarak bunu konuşacağım. Eğer fırsat kartla Almanya'ya gelmeyi düşünüyorsanız, bu yazıyı okumadan kesinlikle gelmeyin.

Ben de fırsat kart vizesiyle Almanya'ya geldim ve şu an burada işimi bulup çalışıyorum. Ama burada doğmuş büyümüş ya da uzun süredir yaşayan Türkler genelde "Almanya'da iş yok, herkes işsiz" diyor. Buna karşılık Almanya devleti fırsat kart ve iş arama vizeleri çıkarıp dünyanın her yerinden işçi çekmeye çalışıyor. Yeni gelenler de kolay kolay iş bulamıyor, pek çok engelle karşılaşıyor. Bu çelişkinin sebebini açıklayacağım.

Almanya'nın neden işçiye ihtiyacı var?

Bu 400.000 rakamı Mercedes'in 1.000 kişiye, Siemens'in 500 kişiye ihtiyacı var gibi bir bakkal hesabıyla çıkmıyor. Ülkenin ortalama yaşı, emekli oranı, nüfus artış hızı hesaba katılarak ortaya çıkan bir projeksiyon bu. Devlet bunu çözmek için doğum oranlarını artırmaya yönelik teşvikler veriyor, doğum sonrası kadınların istihdama dönmesi için kreş ve çocuk bakım destekleri sunuyor, emeklilik yaşını 67'ye yükseltiyor. Ama mevcut şartlarda bunlar yetmiyor, dışarıdan iş gücü gerekiyor. Bunu sağlamak için de fırsat kart vizesi devreye giriyor.

Önemli bir nokta var: bu 400.000 rakamı "bugün, şu an açık olan iş ilanı" anlamına gelmiyor. Bu, vakıfların ve araştırma kurumlarının 2050 yılını, yani bugünden 20-30 yıl sonrasını baz alarak yaptığı bir projeksiyon. Bugün o kadar kişiye ihtiyaç yok; bu adımlar geleceğe yönelik atılıyor. Şu an her yerde eleman aranıyor, ara eleman sıkıntısı var, ama işler yine de bir şekilde dönüyor. Sorun 20 yıl sonra "işler dönmez hale gelecek" noktasında. Fırsat kart ve iş arama vizesi gibi kolaylıklar, bunun önüne geçmek için devletin öncülük ettiği bir süreç.

Fırsat Kart'tan önce: iş arama vizesi

Fırsat kart'tan önce "iş arama vizesi" vardı. Bu vizeyle insanlar 6 aylığına Almanya'ya gelip iş arayabiliyor, iş bulunca hemen oturum ve çalışma iznine geçiyordu. Ama bu vizeye başvurmak için gerçekten nitelikli olmak gerekiyordu: üniversite mezunu olmak ya da mesleğinde çok iyi bir seviyeye gelmiş olmak, üstüne 6 ay boyunca kendi geçimini sağlayabileceğini bloke hesap veya garantörle kanıtlamak. Bu sistem 2024'e kadar sürdü.

Zamanla devlet dedi ki: kişi kendi alanında iş bulamayabilir, dili yeterli olmayabilir, tecrübesi yetersiz kalabilir. O zaman kendi alanı dışında, nitelikli başka bir işte çalışmasına da izin verelim; buraya gelsin, dile alışsın, geçici bir iş bulsun, esas amaç zamanla kendi mesleğine dönmesi olsun. Bu esneklikle birlikte 1 Haziran 2024'te fırsat kart vizesi sunuldu ve iş arama vizesi rafa kalktı. Şu an iş arama süreci fırsat kart vizesi adı altında devam ediyor.

O zaman neden iş bulmak bu kadar zor?

İşte asıl soru burada. Madem bu kadar işçiye ihtiyaç var, neden insanlar Almanya'ya gelince hemen iş bulamıyor? Devlet nitelikli kişileri ülkeye çekmek istiyor ve çekiyor, ama işverenlere "bu insanları getirdim, siz de işe alacaksınız" diye bir zorunluluk koymuyor. İşe alım tamamen işverenin kendi kararı. İşveren bir işçiye bakarken şunlara dikkat ediyor: bu kişi bana ne kadar yarar sağlar, Almanca biliyor mu, benimle iyi iletişim kurabilir mi, eğitimine güvenebilir miyim? İşveren en çok işine yarayacak kişiyi seçiyor.

Yani mesleğinizde iyi değilseniz, yeterince uzman değilseniz, tecrübeniz yoksa veya Almancanız yoksa iş bulmak gerçekten zor. Özellikle mimarlık, mühendislik gibi mesleklerde sadece Türkçe bilerek, Türklerin yanında çalışarak iş bulamazsınız; çünkü Türkler o sektörlerde zaten yok denecek kadar az. Almanca bilmeden burada iş bulmak, laf olsun diye söylemiyorum, gerçekten çok zor.

Alan dışı çalışmak bir kurtuluş mu?

Bu özellikler yoksa "alan dışı" bir işte çalışmayı düşünebilirsiniz, ama fırsat kart bunu da sınırsız serbest bırakmıyor. Yabancılar Dairesi, başvurduğunuz işin sizin niteliklerinize gerçekten uygun olup olmadığını inceliyor. Örneğin doktor olarak gelip kargo işine başvurursanız, bu uyumsuzluk kabul edilmez; Yabancılar Dairesi reddeder. Ama nitelikli başka bir alanda çalışmak mümkün: mesela elektrik mühendisi, mühendislik alanında değil ama elektrikçi olarak çalışabilir. Yine de aynı mühendis tutup garsonluk yapmak isterse, Yabancılar Dairesi buna kolay kolay onay vermez. Fırsat kart, eğitim aldığınız alanda çalışma zorunluluğunu kaldırıyor ama "nitelikli iş" şartını kaldırmıyor; niteliksiz işlerde çalışamazsınız.

Sonuç

Almancanız yoksa veya mesleğinizde yeterince iyi değilseniz, Almanya'da kolay kolay iş bulamazsınız; bunu bilmeden fırsat kart vizesine başvurmayın. Özellikle her şeyinizi satıp, kredi çekip, varınızı yoğunuzu ortaya koyarak böyle bir maceraya atılacaksanız, bir kere değil on kere düşünün, sonra kararınızı verin. Hepimiz daha iyi bir hayat, daha iyi bir gelecek için buraya geliyoruz; sebeplerimiz farklı olabilir ama buraya gelmek bizim için bir hayal kırıklığına dönüşmesin. Gerçekçi bir şekilde önünüzü ve arkanızı düşünerek adım atın.

Umarım bu yazı sizin için yararlı olmuştur, fırsat kart ve Almanya konusundaki bakış açınızı biraz daha netleştirmiştir. Merak ettiğiniz bir konu varsa yorumlarda yazabilirsiniz.

Ferdi Şen